ناگفته های صرف(۱)

مقدمه: در بحث ناگفته های صرف در پی آنیم تا مجموعه ای ازنکاتی را که موجب تشخیص راحت تر اوزان و صیغ صرفی وهم چنین می تواند موجب کاهش بیشتر از خطا گردد و البته  با اشاره به مطالب مفید و مستعمل در آیات و روایات بیان کنیم… . آنچه قرار است دراین مجموعه مطرح […]

علم حدیث

مقدمه:

سنت دومین منبع دینی مسلمانان است که فهم و برداشت از آن همواره با مشکلات و تنگناهایی رو به رو بوده است. از این رو، در طول تاریخ برای پاسخ دادن به مشکلات حدیثی دانش‌هایی شکل گرفت.

برخی پرسش‌های پیرامون حدیث و روایت عبارتند از:

  1. حجیت حدیث و روایت بر چه پایه و اساسی است؟
  2. حدیث و روایت چگونه نقل و انتقال پیدا کرده است؟
  3. تاریخ و تحولات آن چگونه بوده است؟
  4. حدیث و خبر چند نوع است؟

علوم حدیث دانشی است که به دانش‌های پیرامون حدیث، که به اثبات، صدور و بهره‌مندی از آن کمک می‌کند و دانش‌های مقدماتی و بیرونی علوم حدیث می‌گویند.

این بخش با علوم حدیثی در ارتباط است، بنابراین شایسته است با انواع و شاخه‌های علوم حدیث آشنا شویم.

شاخه‌های علوم حدیثی:

علوم حدیث در طول تاریخ دگرگونی‌های بسیاری یافته است. درگذشته بعضی نویسندگان علوم حدیث را بر چندین نوع دانسته‌اند. برای نمونه حاکم نیشابوری در معرفه علوم الحدیث، انواع علوم حدیث را ۵۲ نوع و ابن صلاح آن را ۶۴ نوع می‌داند.

با گذشت زمان علوم حدیث تکمیل‌تر و به دو نوع درایه و روایه تقسیم شد. اما اکنون این علم کامل‌تر و دانش‌های مرتبط، معین و بیرونی حدیث را به پنج شاخه دسته‌بندی کرد.

شاخه نخست: دانش صدور و ارزیابی انتساب ادامه مطلب

شما جزء کدام طلبه ها هستید ۲

اول العلم معرفه الجبار و اخرالعلم تفویض الامر الیه

افرادی  وارد حوزه میشوند چند گروه هستند برخی با گذشت سالیان فراوان ، پیشرفتی نمیکنند نه در درس به جایی میرسند نه در معنویت و برخی کمی پیشرفت میکنند اما خیلی کم ، برخی به جای اینکه به خدا نزدیک شوند وصاحب قلب نورانی شوند از خدا دورمیشوند وصاحب قلب تاریک و سنگ میشوند به جای اینکه سرباز امام زمان (علیه السلام) شوند سربار ایشان میشوند

اما برخی در مدت کمی پیشرفت فراوانی میکنند درعلم وعمل

چرا ؟! چرا ؟!

شما جزء کدام افراد هستید ؟

علت آن فقط و فقط این است که طلبه گی راه و رسمی دارد درس خواندن روش و آدابی دارد

برگرفته از کتاب منیه المرید

بخش دوم : موفقیت در درس

قدم اول : روز برفی ،بعضی گداها تعطیل نمیکنند اما …

ادامه مطلب

سلسله مباحث پیرامون اصول فقه مرحوم مظفر قسمت دوم

الحکم واقعی و ظاهری و الدلیل اجتهادی و فقاهتی‏

ثم لا یخفى أن الحکم الشرعی الذی جاء ذکره فی التعریف السابق على نحوین.

  1. أن یکون ثابتا للشی‏ء بما هو فی نفسه فعل من الأفعال….و یسمى مثل هذا الحکم الحکم الواقعی و الدلیل الدال علیه الدلیل الاجتهادی.
  2. أن یکون ثابتا للشی‏ء بما أنه مجهول حکمه الواقعی…

*دلیل اجتهادی و فقاهتی
دلیل به لحاظ اینکه مدلول آن حکم واقعی یا حکم ظاهری است به دو قسم اجتهادی و فقاهتی تقسیم می‌شود.
←← دلیل اجتهادی
دلیل اجتهادی دلیلی است که بر حکم واقعی دلالت می‌کند.
وجه نامیدن آن به این اسم، مناسبتی است که با تعریف اجتهاد (استفراغ وسع جهت تحصیل ظن به احکام واقعی) دارد، و چون این دلیل موجب ظن به حکم واقعی می‌شود آن را دلیل اجتهادی نامیده‌اند.

توضیح ذلک:

ادامه مطلب

جایگاه علم بلاغت در مسیر اجتهاد

علم بلاغت از علومى است که گفته مى شود دانستن آن در استنباط احکام فقهى لازم است،۱علاّمه وحید بهبهانى در الفوائد الحائریه گفته است که: سیّد مرتضى، شهید ثانى و شیخ احمد بن متوّج بحرانى، علم معانى و بیان را از شرایط اجتهاد شمرده اند، بلکه شیخ احمد و شهید ثانى علم بدیع را نیز از شرایط اجتهاد مى دانند.۲

این گروه استدلال مى کنند که یکى از مرجّحات در باب تعارض بین دو خبر، بلاغت و فصاحت است، یعنى اگر دو خبر متعارض از همه جهات با هم متساوى بودند، آن خبرى که بلیغ تر و فصیح تر باشد مقّدم است، و بدیهى است که دانش این مطلب متوقّف است بر آگاهى از علم معانى و بیان و بدیع.

در مقابل این گروه بعضى بر این عقیده اند که فصاحت و بلاغت از مرجّحات باب تعارض نیست; زیرا کلمات معصومان(علیهم السلام) از نظر فصاحت و بلاغت مختلف است، گاهى در مقام وعظ و خطابه بودند و گاهى در مقام بیان احکام فرعیّه و مسائل عملیّه به زبان توده مردم.

در فرض اوّل، قواعد بلاغت و فصاحت را در کلماتشان به کار مى بردند و از آن استفاده مى کردند; نظیر خطبه هاى نهج البلاغه و دعاهاى صحیفه سجّادیه و مانند اینها. ادامه مطلب

الامثال فی القرآن

دلّت غیر واحده من الآیات القرآنیه علی أنّ القرآن مشتمل علی الاَمثال، وأنّه سبحانه ضرب بها مثلاً للناس للتفکیر والعبره، قال سبحانه: (لَوْ أَنْزَلْنا هذا الْقُرآنَ عَلی جَبلٍ لَرَأَیْتَهُ خاشِعاً مُتَصدّعاً مِنْ خَشْیَهِ اللهِ وَتِلْکَ الاََمْثالُ نَضْربُها لِلنّاسِ لَعَلَّهُمْ یَتَفکَّرون ) و …

ومن جانب آخر أنّ المثلل: عباره عن کلام أُلْقیَ فی واقعه لمناسبه اقتضت إلقاء ذلک الکلام، ثمّ تداولت عبر الزمان فی الوقائع التی هی علی غرارها کما هو الحال فی عامه الاَمثال العالمیه.
وعلی هذا فالمثل بهذا المعنی غیر موجود فی القرآن الکریم، لما ذکرنا من أنّ قوام الاَمثال هو تداولها علی الاَلسن وسریانها بین الشعوب، وهذه المیزه غیر متوفره فی الآیات القرآنیه. ادامه مطلب

نکات نحوی صمدیه

الکلام : لفظ مفید۱ بالاسناد

۱ قید مفید در تعریف کلام به معنای یحسن سکوت یا یصح السکوت می باشد بنا براین کلام لفظی است که یحسن السکوت یا یصح السکوت باشد .

لفظی می تواند که یحسن السکوت یا یصح السکوت باشد که دو شرط داشته باشد :

  • مرکب اسنادی تام : یعنی مرکب اسنادی که با مسند و مسند الیه خود جمله ای را تشکلیل دهد مثل فعل و فاعل ، فعل و نائب فاعل ، مبتدا و خبر.
  • مقصود لذاته : (مقصود)یعنی متکلم الفاظ را با آگاهی بیان کرده باشد به خلاف لفظی که فرد خواب یا فردی که عقلش زائل شده می گوید . (لذاته ) یعنی متکلم آن الفاظ مقصود را نیاورده تا اینکه این الفاظ مکمل و متمم برای لفظ دیگر باشند بلکه این الفاظ قصد شده اند تا معنای خود و مقصود خود را بیان کنند .( مثل ضرب زیدٌ) یا (زیدٌ ضربَ)به خلاف (ضرب) در مثال زید ضرب .

ادامه مطلب

احکام ماهی ها با عنایت به فتاوای آیت الله سیستانی و امام خمینی

سؤال: مستدعی است احکام مربوط به ماهیان و حیوانات دریازی را بیان فرمایید.

جواب: تفصیل احکام فقهی مربوط به حیوانات دریایی و ماهیان در ضمن مسائل ذیل تقدیم می­شود:

  • تمام حیوانات دریازی به جز ماهیان پولک دار حرام گوشت می باشند مثل اسفنج‌ها، صدف‌ها، ستاره دریایی، عروس دریایی، توتیای دریایی، هشت‌پا، و سایر نرم تنان دریایی و مانند آنها حتی حیواناتی که همنام حیوانات خشکزی حلال گوشت می باشند مثل اسب آبی، گاو آبی حرام گوشت محسوب می شوند. شایان ذکر است حکم پرندگان دریایی خواهد آمد همچنین احکام مربوط به ماهیان در فصل مربوط به آن ذکرخواهد شد.

حضرت امام:

از حیوان دریا خورده نمى شود مگر ماهى پولک دار و پرنده فى الجمله، پس غیر آن از انواع حیوانات دریا حرام مى باشد حتى بنابر اقوى حیوانى که مثل آن در خشکى خورده مى شود مانند گاو دریایى.

تحریر الوسیله – امام خمینی – ج۲ -کتاب الأطعمه و الاشربه- القول فى الحیوان- مسأله ۱

  • میگو حلال گوشت است و در حکم، ملحق به ماهیان پولک‌دار محسوب می شود و خوردن آن چنانچه زنده از آب گرفته شود حلال است و اشکال ندارد.

حضرت امام:

اربیان که در زبان اهل این زمان روبیان نامیده مى شود از جنس ماهى فلس دار مى باشدپس خوردن آن جایز است.

تحریر الوسیله – امام خمینی – ج۲ -کتاب الأطعمه و الاشربه- القول فى الحیوان- مسأله ۳ ادامه مطلب

واسطه در ثبوت و عروض

موضوع: واسطه در ثبوت و عروض/ ادله بر فساد عبادت/نهی در عبادت/دلالت نهی بر فساد/غیر مستقلات/ اصول فقه مرحوم مظفر

و الحق أن النهی عن العباده یقتضی الفساد… للتمانع الظاهر بین العباده التی یراد بها التقرب إلى الله تعالى و مرضاته و بین النهی عنها المبعد عصیانه عن الله و المثیر لسخطه فیستحیل التقرب بالمبعد و الرضا بما یسخطه و یستحیل أیضا التقرب بما یشتمل على المبعد المبغوض المسخط له أو بما هو متقید بالمبعد أو بما هو موصوف بالمبعد…

و نحن إذ نقول ذلک فی النهی عن الجزء و الشرط و الوصف نقول به لا لأجل أن النهی عن هذه الأمور یسری إلى أصل العباده و أن ذلک واسطه فی الثبوت أو واسطه فی العروض کما قیل و لا لأجل أن جزء العباده و شرطها عباده فإذا فسد الجزء و الشرط استلزم فسادهما فساد المرکب و المشروط.

نسبت به بطلان عبادت در صورتی که نهی به جزء یا شرط یا وصف ملازم آن تعلق گرفته باشد سه دلیل اقامه شده است.

  • ما عن المصنف بقوله: یستحیل أیضا التقرب بما یشتمل على المبعد المبغوض المسخط له أو بما هو متقید بالمبعد أو بما هو موصوف بالمبعد
  • نهی از جزء یا شرط یا وصف ملازم، به اصل عبادت سرایت می کند لذا همانطور که نهی از اصل عبادت موجب فساد است نهی از جزء یا شرط یا وصف نیز موجب فساد است.
  • وقتی نهی به جزء یا شرط یا وصف خورده باشد این نهی موجب فساد شرط و جزء می شود و با فساد جزء یا شرط، اصل عبادت هم فاسد می شود زیرا «اذا انتفی الشرط انتفی المشروط» و «اذا انتفی الجزء، انتفی المرکب» یا «المرکب ینتفی بانتفاء بعض اجزائه» ادامه مطلب